Дневник: Основци пишуваат домашно на лаптопи

Невообичаена тишина и работна атмосфера без звуци на гребење со моливи по хартија ве пречекуваат при влегувањето во училницата на второ Б-одделение во скопското училиште „Војдан Чернодрински“. Дваесет и пет второодделенци, по двајца во клупа, наведнати напред сконцентрирано пишуваат текст. Но, никаде нема моливчиња, тетратки, гумички. Пред нив има само лаптоп-компјутери.Учениците од ова одделение наставата комплетно ја изведуваат преку специјалните лаптопи што им ги донираше фондацијата ОЛПЦ (One Lap Top Per Child), за потребите на студијата што ја спроведува преку УНДП. Во студијата е вклучена уште една паралелка второодделенци од скопското училиште „Дитурија“. Идејата беше во текот на целата учебна година секое дете од двете паралелки, заедно со наставничките, пред себе да има лаптоп што ќе го користи по сите предмети, а по завршувањето на часовите, ќе го носи дома. Компјутерчињата навидум изгледаат како играчки. Малечки се, пластични, шарени. Работат на батерии, така што нема потреба од дополнителни кабли. Иако се многу поинакви од лаптопите на кои сме навикнати, можностите што ги нудат позитивно ќе ве изненадат.На компјутерот пишувам домашно, прераскажувам текстови, цртам, играм. Дома се снимам, а ја сликам и сестра ми. Најмногу сакам да пишувам. Има едно програмче со кое можам да ставам какви сакам букви - дебели, искривени. А можам да внесам и цртежи и слики во текстот. Најмногу ме радува што не мора да се пишува се' од почеток ако згрешам и не мора да ја кинам страницата. Ако згрешам, го притискам ова копче за бришење - објаснува малечката Сара. Децата со воодушевување зборуваат за компјутерите. Зачудува нивното познавање на термините од информатичката технологија, кои со леснотијата ги употребуваат. Иако имаат само осум години, нивните прстиња вешто „командуваат“ со стрелките на мониторот додека покажуваат што се' можат да работат на лаптопите. Моментно прераскажувам текст за тоа како месечината ни дошла на гости. На компјутер многу побрзо ми оди. Дома го користам за цртање и за да ја сликам мачката Маки. На почетокот ми беше малку тешко зашто се' што ќе напишав ми се бришеше. Тогаш го викав брат ми, тој се разбира во компјутери. Ама сега се навикнав и сакам, ако може, да ни ги остават и за во трето одделение - вели Дарија. Нивната наставничка Билјана Нелоска е презадоволна од резултатите што децата ги постигнале откако ги имаат компјутерите. Таа објаснува дека ги користат за сите предмети, освен за физичко воспитување. Со нив пишуваат, цртаат, сметаат, снимаат, пребаруваат по интернет. Деветнаесет години работам со деца, но искуството со лаптопите е најпозитивно досега. Скратено е времето за учење, решаваме многу повеќе задачи за еден час, грешките побрзо се коригираат, а креативноста на децата повеќе доаѓа до израз. И реакциите на родителите се многу позитивни. Нивното користење во наставата не му штети на воспитно-образовниот процес. Ништо не е запоставено во однос на наставната програма. Секако дека би сакала вака да работиме и следната година - вели Нелоска.

Извор: Даница Тунтевска. (31.5.08). Основци пишуваат домашно на лаптопи. Дневник.

Утрински: Наместо 500 вработени, засега „Телеком“ го напуштаат само 400

Од „Македонски телеком“ засега доброволно ќе си заминат само 400 вработени. Имено, во речиси едномесечниот период даден од компанијата за прибирање барања за излегување од фирмата со испратнина, наместо 500, се пријавиле 100 вработени помалку. На дел од вработените веќе им тече отказниот рок и се планира тие да го напуштат „Телеком“ до средината на јуни. Апликациите на дел од вработените се' уште се во фаза на разгледување заради организирање на понатамошната работа преку согледување кои работни места ќе се испразнат.

Од „Македонски телеком“ велат дека пријавените 400 вработени за заминување од фирмата се задоволителна бројка, иако тие првично имаа проекции за заминувања на 500 лица од работа.

Оттаму не сакаа да коментираат што ќе се случи со 100 вработени, кои како бројка се' уште го оптоваруваат работењето на компанијата.

Паралелно со акцијата за доброволно заминување, компанијата сака да се ослободи и од дејностите за кои смета дека повеќе не и' се потребни. Се бараат надворешни фирми да ги преземат секторите напојување и информации, а се планираат и 100 нови вработувања во согласност со плановите за реструктурирање на компанијата.

Процесот на внатрешните промени во „Македонски телеком“ преку намалување на бројот на вработени со исплата на испратнини ќе ја чини компанијата 11 милиони евра. Од компанијата најавија дека идната година ќе има мали корекции на бројот на вработени.

Извор: А.С. (30.5.2008). Наместо 500 вработени, засега „Телеком“ го напуштаат само 400. Утрински Весник.

Нова Македонија: Марко Чаласан - најмладиот компјутерски стручњак на планетата

Малиот Марко Чаласан, кој на 24 јули ќе наполни осум години и е ученик во второ одделение во ОУ „Блаже Конески“ во скопската населба Аеродром, е најмалиот компјутерски стручњак на нашата планета. Ова дете-генијалец со чекори од седум милји ита кон новите знаења од областа на информатиката. Како сунѓер ги впива многубројните податоци и комплицирани формули, дефиниции, изрази и операции и со секојдневно учење, но и со примена на знаењето во практиката, користејќи ги компјутерите што ги доби на подарок од македонската влада, под будното око на својот татко Милан Чаласан, кој е систем-оператор, прави напори да ги совлада тајните и да се обучи за користење на современите технологии. По полагањето на стручните испити, од кои се стекна со три сертификати на „Мајкрософт“, Марко секојдневно се подготвува за четвртиот испит, кој треба да го полага кон крајот на 2008 година, по што ќе биде само чекор пред звањето систем-администратор и ќе може да поставува мрежи, сервери и компјутерски системи во големи фирми.
Пред Марко Чаласан се голема иднина и успеси, кои ќе ја прослават Македонија во светот во областа на информатиката. Државата веќе му даде поддршка и стипендија со желба Марко еден ден да биде наша национална гордост, иако и сега веќе има многу причини да се гордееме со неговиот талент и натпросечна интелигенција. На 8 јуни Марко ќе ја прими наградата „златна петка за најуспешните“ заедно со други деца-таленти од Македонија на возраст до 18 години. Неодамна доби награда и од словенечката фирма „Астек“ од Љубљана, каде што го полагаше третиот стручен испит на „Мајкрософт“.Второодделенецот Марко Чаласан го посетивме во неговиот дом, во Скопје, каде што вредно учи и се подготвува за четвртиот испит за систем-администратор. Со сегашните дипломи тој може да работи како техничка поддршка, т.е. да им помага на корисниците при специфични проблеми со технологијата.
- Уште два испита ќе администрирам на сервери и ќе решавам проблеми, а потоа кога ќе станам систем-инженер ќе планирам мрежи - вели Марко.

Имаш ли практично искуство по добивањето на сретификатите на „Мајкрософт“?
- Да, во организацијата „Полио плус“ поставив компјутерска мрежа и сега ја одржувам преку ВПН. Пристапувам и ја контролирам поставената програма и постојано го изучувам и го надградувам она што претходно ќе го извежбувам во мојата компјутерска лабораторијата.

На што работиш сега?
- Сега работам на „Виндоус флот“, ги изучувам технологиите за испитот 70-390. Тие технологии опфаќаат доменски групи, кориснички налози, доменски компјутерски налози, решавање проблеми со печатачи лап и дајрект три, кориснички налози, компјутери, групи.

Како изгледа еден твој ден кога не одиш на училиште?
- Па учам по четири часа на ден, два часа теорија и два часа практика. Татко ми Милан ме учи, тој има многу адаптибилна програма. Затоа со дел од компјутерите што ги добив како подарок од Владата на Македонија, кои останаа во моето училиште „Блаже Конески“, отворивме компјутерска школа, во која се запишани деца на возраст од 5 до 10 години. Тие одлично ја прифаќаат програмата и брзо напредуваат. Понекогаш и јас им објаснувам, но сега малку поретко, зашто сум зафатен со подготовките за испитот. Се одморам и со изучување на моите омилени бинарни броеви, навистина го сакам тоа.

Слушнавме дека многу те интересира изучувањето на безбедноста на компјутерите.
- Тоа е моја омилена област. Компјутерите се заштитуваат со четири чекори. Првиот чекор е да се вклучи „Виндоус фајр“, втор да се апдејтува системот со помош на „Виндоус апдејтинг“ или „Мајкрософт апдејт“, да ги има најновите заштити, да се инсталира антивирусна програма што штити од вируси и црви и други работи и, на крајот, последниот чекор е да се инсталира антиспајдер-програма.

Што би сакал да работиш кога ќе пораснеш?
- Кога ќе пораснам сакам да истражувам во областа на компјутерите.

Дали ти е здодевно на училиште?
- Па не, наставничката Александра и другите деца дури ми приредија забава кога го положив испитот за вториот „мајкрософт“-сертификат. Но ми беше доволен само еден ден ги исчитам учебникот по математика и читанката. Мои омилени книги се „Виндоус сервер 2003“, „Виндоус ХР профешнал“ и за да ги прочитам ми треба многу повеќе време, а освен тоа со нив постојано откривам нешто ново за компјутерите.

Играш ли компјутерски игри?
- Не играм за да не ми се испомеша материјалот што го учам, а немам ни желба за тоа.

Точно ли е дека кај вас дома се јавуваат луѓе што сакаат ти да им инсталираш компјутер?
- Многу луѓе се јавуваат кај нас дома и на неколкумина им инсталирав компјутери. Ги конфигурирам, инсталирам софтвер и се е ОК.

Имаш ли време за играње?
- Да, еве сега учам да возам ролерки. Сакам и да пливам, да пешачам... Понекогаш со моите родители Милан и Радица одиме пеш до крстот на Водно. Се допишувам со другарите на Скајп. На телевизија сакам да го гледам каналот Дискавери и да читам енциклопедии за деца, како што е „Илјада зашто, илјада затоа“.

Дали планираш да ја скратиш долгата коса?
- Не, не ми пречи и не сакам да ја скратам косата. Мене ми се допаѓа.


Супербебе

Од многу мал многу брзо учеше, паметеше, но јас во почетокот мислев дека тоа е нормално. Се уште ја чуваме снимката на диктафон на која тогаш 18-месечниот Марко ги кажува буквите на латиница: ова е зет, ова е икс, ова е ипсилон. Уште како бебе уживаше да седи пред компјутерот, а на две години ги распознаваше марките автомобили, вели Радица Чаласан, мајката на малиот генијалец и додава:
- Марко е дете со визија, секогаш забележува нешто ново, открива грешки. Сака да чита енциклопедиски податоци, брзо памети и лесно учи стручни изрази и зборови. Има огромен фонд странски зборови. Најпрво научи да чита латиница и англиски јазик, па потоа кирилица. Освен компјутерите, ги сака астрономијата, географијата, биологијата, анатомијата. Ги знае сите планети, нивните температури, гравитацијата, растојанието една од друга...

Извор: Марија Таушанска. (27.5.2008). Марко Чаласан - најмладиот компјутерски стручњак на планетата. Нова Македонија.

Нова Македонија: Владата ќе бара отштета за проневерите во телекомот

Владата ќе поведе постапка за обесштетување поради финансиските малверзации во „Македонски телекомуникации“, со кои од касата на компанијата од 2004 до 2006 година биле проневерени околу 6,7 милиони евра. Правници велат дека Владата, која е сопственик на акционерски капитал во компанијата, има легитимно право да бара одговорност и обесштетување за финансиските проневери. Во телекомот немаат коментар за овој случај.
Ивица Боцевски, портпарол на Владата, вели дека дефинитивно ќе се поведе постапка.
- Апсолутно ќе поведеме постапка за обесштетување. Ќе ги следиме сите наоди од истрагата. Откако ќе има конечни наоди, ќе следува постапка - вели Ивица Боцевски, портпарол на Владата.
Борче Давитковски, професор на Правниот факултет и поранешен член на одборот на директори на телекомот, вели дека одлуките за вакви услуги никогаш не биле одобрувани од одборот. Тој додава дека во купопродажниот договор имало клаузула со која доминантните сопственици можеле извесна сума пари да ја трошат на консултантски услуги без претходно одобрување од одборот на директори. Давитковски вели дека државата има право да бара отштета од „Маџар телеком“.
- Во тоа време државата поседуваше речиси 49 отсто од капиталот во телекомот. Така што, како оштетен акционер има легитимно право во судска постапка да побара одговорност и финансиски средства како обесштетување - вели Давитковски.
Завчера „Маџар телеком“, мнозински акционер во телекомот, објави дека од „Македонски телекомуникации“ од 2004 до 2006 година незаконски се одлеале 6,7 милиони евра. Оттаму презентираа дел од извештајот на американската ревизорска куќа „Вајт и Кејс“, ангажирана да открие нерегуларности во работата на телекомот, во кој се вели дека има потврдени докази за незаконитост во формирањето и спроведувањето шест договори за советодавни и маркетинг-услуги, извештаи за работата на компанијата и лобирање во Македонија во периодот 2004-2006 година. Во извештајот се вели дека спорните договори биле склучени со консултантска компанија од Кипар. Финансиските малверзации во телекомот беа извршени кога прв човек на компанијата беше Атила Сендреи. Откако беа откриени незаконските исплати од касата на телекомот, на „Маџар телеком“, компанија што котира на берзата во Њујорк, и беше наложено да ја ангажира познатата ревизорска куќа од САД за детално да го испита случајот. Тогаш Атила Сендреи беше сменет и од функцијата, а според официјалната верзија тој се повлече од здравствени причини. Според неофицијалните податоци, токму со одобрување од Сендреи во неколку наврати на сметката на кипарската „Чаптекс холдинг лимитед“ биле префрлани суми од по еден милион евра. Неколкуте договори со консултантската куќа биле потпишувани на оваа сума за да не се бара одобрување од одборот на директори. Се испитува дали телекомот воопшто добивал некакви услуги од оваа фирма. Истрагите за финансиските проневери во телекомот предизвикаа дополнителни штети, бидејќи „Маџар телеком“ не можеше навреме да ги подготви финансиските извештаи, поради што добиваше казни од надлежните институции. Во телекомот велат дека нема да го коментираат случајот, со оглед на тоа што истрагата ја води „Маџар телеком“ и се уште е во тек.

Извор: В.Н. (23.5.08). Владата ќе бара отштета за проневерите во телекомот. Нова Македонија.

Дневник: Од македонскиот телеком украдени 6,7 милиони евра

Од „Македонски телеком“ незаконски се одлеале 6,7 милиони евра за консултантски договори во периодот од 2004 до 2006 година, официјално објави мнозинскиот сопственик, унгарската компанија „Маѓар телеком“. Во извештајот подготвен од американската ревизорска куќа „Вајт и Кејс“ се истакнува дека „има потврдени докази за незаконитост во формирањето и спроведувањето шест договори за советодавни услуги, маркетинг-услуги, извештаи за работата на компанијата и лобирање во Македонија во периодот 2004-2006 година“.Според извештајот, сомнителните договори биле направени со консултантска куќа од Кипар. Во „Вајт и Кејс“ посочуваат дека извештајот не е конечен и не се однесува на сите договори што биле испитувани.

Извор: (22.5.2008). Од македонскиот телеком украдени 6,7 милиони евра. Дневник.

Време: Невработени струмичани ќе учат информатика

Институт за применета технологија наскоро ќе биде отворен во Струмица, во кој за една и пол година 40 до 60 невработени со високо образование ќе го доусовршат своето знаење од областа на информатиката и на менаџментот. Во овој проект, поддржан од КАРДС-програмата за добрососедство, ќе бидат инвестирани 137.000 евра, од кои 117.000 евра се донација од ЕУ. Остатокот е обезбеден од општинскиот буџет преку Одделението за локален економски развој, јави МИА. Институтот, кој ќе биде опремен со компјутери, печатачи, ЛЦД-проектори и други современи уреди, ќе им помага на невработените низ забрзани курсеви да го подобрат и збогатат знаењето за да може полесно да најдат работа. За обучувачи ќе бидат ангажирани стручни лица од земјава и од странство. По завршувањето на обуката учесниците ќе добијат меѓународен сертификат за завршен курс.

Извор: (22.5.08). Невработени струмичани ќе учат информатика. Дневник.

Вечер: Опаѓа процентот на нелегален софтвер во Македонија

Шеесет и осум отсто од софтверот инсталиран во Македонија во 2007 година е нелегален, покажуваат податоците од глобалната студија за пиратски софтвер на меѓународната компанија за истражување и предвидување во ИТ-секторот, БСА.
Ова претставува намалување за 4 отсто, споредено со 2004 кога 72 проценти од софтверот инсталиран во Македонија бил нелегален. Заедно со уште неколку земји од регионот, Македонија бележи најголем пад во процентот на нелегално инсталиран софтвер. Загубата за државата која ја предизвикал пиратскиот софтвер се зголемила од 10 милиони долари во 2006, на 11 милиони долари минатата година. Споредено со државите од регионот, Македонија има пониска стапка на пиратско софтверство од Србија, 76 проценти, Црна Гора 83% и Албанија 78 отсто. Стапката на нелегален софтвер е иста како и во Македонија, во Бугарија, Босна и Херцеговина и Романија, а полошо од нас стојат и Русија и Украина со 83%.
Подобро рангирани се Словенија и Хрватска со 48%, односно 54%, но кај нив поголеми се и загубите, кои низнесуваат 39 и 68 милиони долари.
Според податоците во студијата, на глобално ниво, процентот на инсталиран пиратски софтвер во светот пораснал од 35% на 38 отсто.Иако стапката на пиратерија опаднала во 67 од 108 земји, загубата во светски рамки изнесува 47 милијарди долари и е поголема во однос на онаа од 2006 година за дури 7 милијарди долари.
Држави со највисок степен на нелегален софтвер се: Ерменија со 93%, Бангладеш 92%, Зимбабве 91% и Шри Ланка 90%.Од друга страна, држави со најголем степен на легално инсталиран софтвер се: САД со 20%, Луксембург 21%, Нов Зеланд 22%, Јапонија 23% и Австрија, Белгија, Данска, Шведска, Финска и Швајцарија со 25% илегален софтвер.

Извор: Г.Ма. (20.5.08). Опаѓа процентот на нелегален софтвер во Македонија. Вечер.

Утрински: Пријави против мобилните оператори за личните податоци

Дирекцијата за заштита на лични податоци вчера поднесе три прекршочни пријави против телекомуникациски оператори поради злоупотреба на лични податоци при склучување претплатнички договори за мобилната телефонија. „Се случува да бидат склучени претплатнички договори со лични податоци, кои се злоупотребени од други лица. Се користат фотокопии од лични карти, односно се користат нечии туѓи податоци за склучување договори. Тука станува збор за класична измама и крадење идентитет“, изјави вчера директорката на Дирекцијата Маријана Марушиќ. Директорката објаснува дека кај нив реагирале лица што добивале високи сметки, бидејќи тврделе дека не склучиле договори, а на адресата им стигнуваат енормно високи сметки за користени мобилни телефони на одреден оператор.„Оваа појава е честа и од тие причини се поведени овие прекршочни постапки со цел мобилните оператори да ги преземат потребните мерки за да се спречи ова“, вели Марушиќ. Како пример, таа го наведе случајот на еден граѓанин кој докажал дека во моментот на склучувањето на претплатничкиот договор бил во странство. Моментно, Дирекцијата работи на 55 случаи за кои постојат сомневања дека се злоупотребени личните податоци. Во врска со случајот на двојниците на СДПМ, Дирекцијата го завршила увидот во Државната изборна комисија, при што евидентирале дека постојат изјави со потписи на кандидатите, при што не навлегува во веродостојноста на изјавите. Дирекцијата се' уште го очекува одговорот од судот дали СДПМ има регистрирано друга адреса на седиштето на партијата, бидејќи на адресата која е наведена во официјалните документи не постои седиште на оваа партија.

Извор: Ж.Х.З. (19.5.08). Пријави против мобилните оператори за личните податоци. Утрински.

Дневник: Секој против секого во Македонската радио-телевизија

Управниот одбор на Македонската радио-телевизија подготвува обемно досие со документација за финансиски малверзации на извршниот директор Јанез Сајовиц, што ќе го достави до државните органи. Досието се подготвува како одговор на завчерашните обвинувања изречени од Сајовиц дека другите раководни кадри од сметката на јавниот сервис незаконски извадиле големи суми пари и набавувале опрема без да се знае за која намена.Додека раководството на МРТ е во кавга, вработените најавија дека во вторник ќе стапат во штрајк ако не им се исплатат две плати и хранарината за првите пет месеци од годинава. Синдикатот побара извршните директори и Управниот одбор да си поднесат оставки ако не ги решат овие проблеми до понеделник, за да преговараат со Владата.Директорот Сајовиц им порача на синдикалците да не бараат пари од него, туку од претседателот на Управниот одбор, Леонид Наков. Тој го обвини Наков дека го понижувал, му ги суспендирал менаџерските права, незаконски му го поништил менаџерскиот договор, а на крајот му ги суспендирал ингеренциите. Во УО велат дека членовите на комисиите што биле задолжени за определување на технолошки вишок им укажале дека Сајовиц погрешно ја водел процедурата. Членовите на комисиите ќе достават докази до УО за малтретирањата и за притисоците на кои биле изложени од страна на Сајовиц.Во досието ќе има докази за склучени штетни финансиски договори од страна на Сајовиц. Тој отстапувал поголемо рекламно време без наша согласност и потпишувал договори надвор од неговите ингеренции. Членови на Комисијата за систематизација на работните места се жалеа дека директно влијаел врз нивната работа - велат членови на УО.Во управата на МРТ тврдат дека е неточна изјавата на Сајовиц дека донел 33 милиони денари, туку дека последниот прилив на средства од 61 милион денари е наменски побаран и одобрен од Владата од други високи структури во јавниот сервис.Извршната директорка на МРТ, Маја Мишковска, во реакцијата на обвинувањата од Сајовиц, вели дека со својот интегритет гарантира дека сите активности што досега ги презела се во согласност со законот.

Извор: Марјан Блажевски. (17.5.08). Секој против секого во Македонската радио-телевизија. Дневник.

Дневник: „Вип“ во загуба од 6,9 мил.евра

Третиот мобилен оператор „Вип“ во првите три месеци годинава има оперативна загуба од 6,9 милиони евра. Според официјалниот извештај од „Мобилком Австрија“, сопственикот на „Вип“, приходите во првите три месеци од годинава изнесуваат 1,8 милион евра, а трошоците од почнувањето со работа во земјава достигнале шест милиони евра.„Вип“ почна да работи во Македонија во септември лани. На крајот од март имаше пазарен удел од 8,1 отсто.

Извор: (17.5.08). „Вип“ во загуба од 6,9 мил.евра. Дневник.